Osnivanje i poČetni period
Osnivanje Instituta - 28. maj 1936, Kolarčeva zadužbina, Beograd

Nikola Tesla je jedan od najproduktivnijih inženjera i pronalazača koji su radili i stvarali u oblasti tehničko-tehnoloških nauka. Koncepti proizvodnje, prenosa i primene naizmeničnih struja industrijske učestanosti, kako ih poznaje savremena civilizacija, počivaju, najvećim delom, na radovima i patentima Nikole Tesle. Prva hidroelektrana naizmenične struje izgrađena je u Sjedinjenim Američkim Državama, na Nijagarinim vodopadima, i puštena u rad 1897. godine, a od 13 primenjenih patenata 9 pripada Nikoli Tesli. "Nikola Tesla je umro... Umro je siromašan, ali je bio jedan od najkorisnijih ljudi koji su ikada živeli. Ono što je stvorio veliko je i, kako vreme prolazi, postaje sve veće.", izgovorio je Predsednik njujorške opštine Lagvardija, 7. januara 1943. godine, na dan Tesline smrti. Sredinom iste godine, odlukom nadležnog američkog suda, Markoniju su oduzeta patentna prava na pronalazak radio prenosa, i vraćena pravom duhovnom ocu telekomunikacija – Nikoli Tesli.

A u Beogradu je, sredinom tridesetih godina dvadesetog veka, u akademskoj i stručnoj javnosti, sazrela ideja da se podigne "jedan Institut pod imenom Nikole Tesle, koji bi pokazao da naš narod zna da ceni Tesline zasluge i da je sposoban da novim generacijama pruži mogućnost da u jednom velikom Institutu internacionalnog značaja saradjuju na poljima nauke i tehnike kojima je Tesla postavio osnove". Svečana akademija, održana 28. maja 1936. godine u Beogradu, na Kolarčevom narodnom univerzitetu, povodom proslave 80. rođendana Nikole Tesle, bila je prilika da Gospodin Prof. dr Bogdan Gavrilović, proglasi osnivanje Instituta Nikole Tesle (INT) rečima: "Meni je osobita čast što u ovom izuzetnom skupu o proslavi osamdesete obletnice Teslina života mogu u ime Društva Nikole Tesle izjaviti da se danas osniva Institut Nikole Tesle. Neka se u Institutu kroz vekove razvija plodna i lepa misao Teslina, na slavu nauke i slavu onoga čije svetlo ime nosi!".

Teslin telegram
Slika 1. Teslin telegram - 1936.

Tesla se sa idejom o osnivanju Instituta saglasio u nekoliko pisanih poruka, u kojima je proročanski nagovestio korisnost i plodotvornost postojanja takve institucije. Probijajući se tri godine kroz lavirinte tadašnje državne administracije ideja o osnivanju INT je ozakonjena Uredbom sa zakonskom snagom koju je potpisao Predsednik Ministarskog saveta Vlade Kraljevine Jugoslavije u maju 1939. godine.

Saradnici INT su sa velikom nadom i poletom nastavili svoj pionirski rad, o čemu se, u originalu, daje Zapisnik sa prve sednice Veća INT održane 15. juna 1939. godine u Beogradu. Rad INT u tim prvim godinama, kada su bili obezbeđeni materijalni i drugi resursi za izgradnju zgrade i laboratorija, je drastično prekinut i onemogućen početkom Drugog svetskog rata. O razmerama razaranja i stanju oslobođene ali materijalno i duhovno opustošene zemlje svedoči Zapisnik sa Svečane sednice Veća INT, održane 31. marta 1946. godine, na desetogodišnjicu osnivanja INT. Odluke donete na toj sednici svedoče o moralnoj i duhovnoj snazi naših prethodnika "Zbog velikog imena Nikole Tesle nismo mogli i moralno nismo ni smeli, doneti odluku da se Institut ukine. I takvu sramotu i nedostojnu odluku Uprava nije ni danas donela, ali, i da je do te odluke bilo došlo, nju u opravdanom revoltu i odbrani prestiža naroda, ne bi odobrilo ni naše društvo ni naša država. I mi smo doneli odluku da Institut i dalje radi, očekujući bolje dane".

  

VESTI

DOGAĐAJI